By: Cabdisalaam Maxamed Xuseen
Last update: February 28, 2026
HEESO MAANDHIS AH
Xulka heesan waxaa ku dheehan dal jacayl iyo diin jacayl oo waxa ay laga maarmaan u yihiin ubadka caqligooda iyo korriinkooda la dhoobdhoobayo.
NEBI AMAAN – INTII RAACDAY NEBIGEE
Heestani waa Nebi Amaan. Heestan waxaa ku luuqeeya hooballadii Xaliimo Khaliif Magool ee Hooballada Waaberi, laakiin ma garanayo cidda midhaha curisay.
Adduunyadu rafaadiyo
Waa reero guuroo
Ifka laga raraayee
Ruuxna kuma hadhaayee
Kuwa raranka naartiyo
Laga reebay Jahanama
Ayaa rays degaayee
Inta raacday Nebigee
Rafiiqiisa noqotee
Aan rumaysay noqonee
Ku saliya rasuulka
Naf waliba rug iyo guri
Raas bay ku leedahay
Iil baa la isku ridayaa
Rabbi aan ka yaabnee
Raasamaalka aakhiro
Rafaad iyo barwaaquu
Qofba mid uun ku raagaa
Inta raacday Nebigee
Rafiiqiisa noqotee
Aan rumaysay noqonee
Ku saliya rasuulka
Allaah baa ka raaliyoo
Magaciisa raacshoo
Rogmashada Qiyaamaha
Ribashada kol ay tahay
Raxmad Eebbe siiyiyo
Roob iyo daruur buu
Inoo raadinayaa
Inta raacday Nebigee
Rafiiqiisa noqotee
Aan rumaysay noqonee
Ku saliya rasuulka
NEBI AMAAN – RASUULKII SHARAFTA MUDANOOW
Heestani waa Nebi Amaan. Heestan waxaa ku luuqeeya hooballadii Sahra Axmed ee Hooballada Waaberi, laakiin ma garanayo cidda midhaha curisay.
Rasuulka shinudhalashadiisii
Ibleyska la wada shakaalee
Malaa’iguhuna shukri iyo farax
Xamdiga ay laba shubeen
Adduunyadi shaaqila ahaa
Shucaaciisa nuurku gaadhee
Markuu shil ku dhacay asnaamtii
Gaalada wada shaamareertee
Rasuulkii sharafta mudanoow
Dunida shaaca looga dhigayow
Shidada Akhaaro dhibteediyo
Qiyaamaha noo shafeeceey
Shamsiyo dayaxii Makaadow
Shakhsina Nebigaan metalinee
Rasuulkii nafluhu shaki la’aan
Cilmigiisa ka wada sharaabow.
Shaqalka quruxdaan lahaynee
Shaanshaan udugiisu gaadhiyo
Naxliga xumo uurku sheeliyo
Sharaaradba laga sifeeyoow
Rasuulkii sharafta mudanoow
Dunida shaaca looga dhigayow
Shidada Akhaaro dhibteediyo
Qiyaamaha noo shafeeceey
Quraanka sharraxan Jibraa’iil
Rasuulkuu dusha uga sheegee
Habeen dadka oo shib wada yidhi
Hawada kii lagu shareeroow
Bureeqoo heenso shaaximan
Samada shishe u la talowdee
Carshiga sare lagu casuumee
Ilaahay ku wada shireenow
Rasuulkii sharafta mudanoow
Dunida shaaca looga dhigayow
Shidada Akhaaro dhibteediyo
Qiyaamaha noo shafeeceey
AFRIKAAY HURUDOOY
Heestan waxaa la yidhaahdaa “Afrikaay Hurudooy†oo uu curiyey Ismaciil Xirsi Ciise (Farxaan) oo ay qaado boqorradda codka ee Xaliimo Khaliif Magoo lee Hooballada Waaberi.
Hooy Afrikaay hurudooy
Cadow ku heeryeey hurudooy
Halyeeyadaadii hurudooy
Haad baa cunayeey hurudooy
Haamaa la saaraa hurudooy
Hayin sidiisii hurudooy
La hogaaminaayaa
Duli lama hulaabtee
Aaway hanadadaadii
Doqon baa habowsane
Weligeed halawsane
Sida xoolihii baa
Xero nalagu hooyaa
Habeeno badan baan hurudooy
Hamuun ku seexdoo hurudooy
Hiirtaanyo awgeed hurudooy
La hadliwaayee hurudooy
Caanihii hashaydaan hurudooy
Haleeliwaayee hurudooy
Laa igaa horjoogaa
Horor waraabaa hurudooy
Waaxyaha ku haystaa hurudooy
Ku hantiyaayaa hurudooy
Ka hirqanayee hurudooy
Hooy had maad ogaatoo hurudooy
Aad hagaagidoontaa
Hadinaweeydee hurudooy
Had maad ogaatoo hurudooy
Aad hagaagidoontaa
Duli lama hulaabtee
Aaway hanadadaadii
Doqon baa habowsane
Weligeed halawsane
Sida xoolihii baa
Xero nalagu hooyaa
Heestan waxaa lagu afnaqay ama lagu tarjumey 48 af oo Afrikaan ah.
Milgada Erayada Heesta
Hooy - eray loo adeegsado wicidda qofka ama dadka kaa durugsan.
Heeryeey - erayga asalkiisu waa heer oo la macno meeriska ama maraaryaha walaxdu marayso sida biyaha. Heeryeey waxaa looga jeedaa cadow boqonta heer ama meeris kaaga samee oo ku dil.
Halyey - ninka geesiga ah.
Haad - wax kasta oo duula sida shimbiraha.
Haamo - waa haan oo wadar ah.
Hayin - Awrka alaabada lagu raro si wacan u qaada.
Aaway - eray la macno ah kumee?
Hulaab - marada oo si fool xun loo hagoogto ama loo huwado.
Hamuun - baahida gaajada ah ee kugu raagtey oo aad wax aad cunto weydo.
Hiirtaanyo - dhib ka xauujisa oo aad hiirtii la kacdo.
Horor - bahal dadcun ah oo aan waxba dhaafayn.
Waax - kolka walaxda loo qaybiyo afar qaybood oo isle’eg mid ahaan.
Hantiyaaya - ku yeelanaya oo hanti kaa dhiganaya.
Hirqasho - ka dhergid
Hadinaweydee - garanaweydee.
Sannadihii todobaatanaadkii waxaa Muqdisho ku shiray madaxda Afrika oo dhan. Madaxweynihii Soomaaliya waxa uu Hooballada Waaberi ka codsadey in ay keenaan hees Afrika oo dhan ka hadlaysa iyo hooballad cod macaan. Sidaas awgeed waxa ay u dooreen Heesta Afrikaay Hurudooy ee uu curiyey Ismaciil Xirsi Ciise (Farxaan) oo ay ku luuqaynayso boqorradda codka ee Xaliimo Khaliif Magool si ay uga ilmaysiiso madaxdii Afrika ee meesha isugu timid. Heestan waxaa lagu daray dhammaan tubta waxbarashada ee Dalalka Afrika.
NASHIIDADA DARDAARANKA
أوصيكم يا معشر الإخوان ... عليكم بطاعة الديان
وإياكم أن تهملوا أوقاتكم ... Ùتندموا يوما على ما Ùاتكم
وإنما غنيمة الإنسان ... شبابه والخسر ÙÙŠ التواني
ما Ø£Øسن الطاعة للشبان ... Ùأسعوا لتقوى الله يا إخواني
وأعمروا أوقاتكم بالطاعة ... والذكر كل Ù„Øظة وساعة
ومن تÙته ساعة ÙÙŠ عمره ... تكن عليه Øسرة ÙÙŠ قبره
ومن يكن Ùرط ÙÙŠ شبابه ... Øتى مضى عجبت من تبابه
ويا سعادة امرئ قضاه ... ÙÙŠ عمل يرضى به مولاه
Ø£Øب ربي طاعة الشباب ... يا Ùوزهم بجنة الرضوان
Ùتب إلى مولاك يا إنسان ... من قبل أن ÙŠÙوتك الأوان
ومن يقل إني صغير أصبر ... ثم أطيع الله Øين أكبر
Ùإن ذاك غره إبليس ... وقلبه مغلق مطموس
لا خير Ùيمن لم يتب صغيرا ... ولم يكن بعيبه بصيرا
HEESTA CAQLIGII WANAAGSAN
Heestan waxaa la yidhaahdaa “Caqligii Wanaagsan.†Heestan waxaa curiyey Xasan Sheekh Muumin Gorod isaga oo wax ka tilmaamaya siyaalaha noolaha kaladuwan u kala garasho roon yihiin.
Gorayadu ilmaheeda
Aroori bay dhigtaayo
Aboodigu ku laayaa
Shimbirtuna aroosay
Ilaxidhoo ammaana bay
Ubadkeeda seexisaa
Kala awran labaduye
Edebtiyo aqoontiyo
Asluub bay isku dhaafeen
Caqligii wanaagsani
Itaal inuu ka roon yahay
Bal eegoo u fiirsada
Ilka weynoow maroodigu
Arladuu mirtaabaa
Cadowgu ku ugaadhaa
Aboorkuna dundumadaan
Aragnay buu dhistaayoo
Naftiisa ku ilaaliyaa
Kala awran labaduye
Edebtiyo aqoontiyo
Asluub bay isku dhaafeen
Caqligii wanaagsani
Itaal inuu ka roon yahay
Bal eegoo u fiirsada
HEESTA SOOMAALI BAAN AHAY
Heestan waxaa la yidhaahdaa “Soomaali baan ahay.†Heestan waxaa curiyey Cabdiqaadir Xirsi Yamyam isaga oo wax ka tilmaamaya qofnimadii bulshadii hore ee Soomaaliyeed. Waana arrin ku dayasho mudan.
Waqtiyda socdaalka ah
Ayaamaha silsilada ah
Xilliyada bal suuree
Soo jire haddaad tahay
Sadarada dib ugu noqo
Soomaali waa kuma?
Sinnaantaan la magac ahay
San ku neefle ma ogoli
Inuu iga sarayn karo
Anna garasho sogordahan
Sooryo ruux uga ma dhigo
Soomaali baan ahay!
Ninna madax salaaxiyo
Ka ma yeelo seetada
Sasabada ma qaayibo
Sirta waxaan iraahdaa
Saab aan biyaha celin
Soomaali baan ahay!
In kastoon sabool ahay
Haddana waan sarriigtaa
Sacabada ma hoorsado
Saaxiib nimaan nahay
Cadowgayga la ma simo
Soomaali baan ahay!
Socdaalkaygu waa meel
Sahaydaydu waa dacar
Soohdintaydu waa caan
Seeftaydu waa cudur
Naftuna geedka iga sudhan
Soomaali baan ahay!
Nin isigay ma nabad galo
Nin I sugayna maba jiro
Libta weli ma siidayn
Gardarada ma saacido
Nin xaq lehna cid la ma simo
Soomaali baan ahay!
Nabadaan u sahanshaa
Colaadaan ka selelaa
Soomajeesto goobaha
Ninka nabarka soo sida
Gacantiisa ka ma sugo
Soomaali baan ahay!
Dabayshaan la socod ahay
Salfudaydna u ma kaco
Waabey sunaan ahay
Marna samawadaan ahay
Samir baan hagoogtaa
Soomaali baan ahay!
Ninkaan taydu soli karin
U ma yeelo suu rabo
Sida dunida qaarkeed
Sandullaynta ma ogoli
Ninna kabaha u ma sido
Soomaali baan ahay!
Ninka iga sed roonoow
Siintaada magaca leh
Ogow kaama sugayee
Hana odhan sasabo badow
Dareen seexda ma lihiye
Soomaali baan ahay!
Saan la kala jaraan ahay
Summadi ay ku wada taal
Rag baa beri saanyadey
Anoo xoolo soofsada
Xil midnimo anaa sida
Soomaali baan ahay!
HEESTA DADWEYNAHAAN HANUUNINAA!
Heestan waxaa la yidhaahdaa “Dadweynahaan Hanuuninaa.†Heestan waxaa curiyey Xasan Sheekh Muumin Gorod isaga oo wax ka tilmaamaya muhiimadda afka, dhaqanka, hiddaha, taariikhda, iyo jiritaanka bulshada.
Buraanbur iyo hees, heello iyo ciyaar
Gabayo haybad iyo hadhaa leh baan u hindisnaa
Hurdadaan gu’yaal ka haayirnaa naftayadaan hurnaa
Ma hagrannee waan u hawlgallaa
Murtidaan hurinaa kala hufnaa haqabtirnaa u heegannaa
Dadweynahaan hanuuninnaa, hasaawinnaa danta u hagnaa.
Habeen iyo dharaar hadalladaan dhisnaa
Afkeenna hooyo oo Horumaraan ku hamminaa
Hoggaaminnaa had iyo jeer hagnaa oo waan hagaajinaa
Ma hagrannee waan u hawlgallaa
Murtidaan hurinaa kala hufnaa haqabtirnaa u heegannaa
Dadweynahaan hanuuninnaa, hasaawinnaa danta u hagnaa.
Taariikhda hiddahaan habaaska ka tirnaa
Hannaankii aan ku soo dhaqmaynay baan u hiilinnaa
Lamahuraan hilinka toosan baan dhallinta u horgallaa
Ma hagrannee waan u hawlgallaa
Murtidaan hurinaa kala hufnaa haqabtirnaa u heegannaa
Dadweynahaan hanuuninnaa, hasaawinnaa danta u hagnaa.
BALLANTEENU WAA SHAQO
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Dadweynaha waxa ay ku guubaabinaysaa muhiimadda shaqadu leedahay.
Ardaydii dalkeygaay
Beelaha adduunyada
Berrinada ku kala nool
Qaar baahan baa jira
Boqolaal kun oo sanno
Aan bedellin qorshaha oo
Basanbaas ku noolaa
Afrikaba ha u badnaatee
Baadka iyo xooluhu
Ay ku badan yihiinoo
Bidix midig biyuhu ay socdaanoo
Badhtamaha webiyaal burqanayaan
Barwaaqada dhulkooda
U badheedhi waayoo
Baahiyo ku qaba silic
Oo baa ba'aa jira
Qaarna waxay bannaysteen
Buuraha dushoodoo
Dalagyo ay ku beerteen
Hawl loo badheedhiyo
Muruq laysku biirshaa
Mabda'a lagu balleeyaa
Birta inuu ka adag yahay
Ku qoreen buugaagtoo
Ubadkooda barayaan
Barwaaqana ku gaadheen
Barwaaqana ku gaadheen
Aan idiin bayaanshee
Bu'da hadalku wuxuu yahay
Soomaalaay baraaruga
Hawsha u badheedhoo
La soo baxa barwaaqada
Dahabka iyo biraha
Beerahana tabcada
Cid kale waxaad ka baridana
Baahi kaama goysee
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
Biyo sacabadaadaa
Looga oon baxaa
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
Beelahoo is raaciyo
Midnimadoon ku baaqnaa
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
Boqol sanno midkii jirey
Buxushaaga buuxsamay
Gadh madoobe aan biqin
Dhallintooy is biirsoo
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
Si aan bugtada iyo baahida
Iyo oonkiyo jahli uga baxnaa
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
Midka dhagabarjoobee
Qabiilka ay ku baahsheen
Si uu uga bogsoodoo
Uga baxo xumaha
Ballanteenu waa shaqo
Ballanteenu waa shaqo
NIN DUNDUMO WACDIYEY
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwo dhowaan la curiyey. Heestan waxa aan ka helay internet-ka, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Nin duddumo wacdiyayow
Dan adaa u noogiye
Dhagax inaad dubbaysiyo
Dufan inaad marmarisaa
Dareen waa isagu mide
waxaan ula danleeyahay
Ama taa la darajo ah
Somaalidaan dedan
Oo daqarro halisiyo
Daabka culus ku dhacayee
Misna aan dareenkiyo
Caqli duxaba lagu arag!
Dawladnimiyo sharafteed
kuwa diiday ee nacay
Ee daarad dhaxan badan
Ku meersaday dugaalkee
Dirri meel ah yuurura
Dantiinii gartaan idhi.
Masaakiinta daashee
Dacaskiyo rafaadkiyo
Darxumada ka dheregtee
Wax u diirnaxaayiyo
Duul caawinaayiyo
Aan helayn daryeel iyo
Daawiyo wax quudshiyo
Wax daneeya oo raba
Waa duul la ciilaye
Ha la daafacaan idhi.
Qabqablaha dibirayee
Doollaraadka haystee
Oo darajo beeniyo
Duub bililiqaa iyo
Wax dhac tahay dantiisuba
Dadqalkaa wax jarayee
Dam ka siiyey shacabkii
Ha la dayriyaan idhi.
Duunyadaan lahayn iyo
Deeradiyo cawshii
Qaalmaha la didiyee
Dekedaha ka dhoofiyo
Dheddigaan la daabulay
Xooleheenna dabargo’ay
Dahab iyo macaadiin
Dheemankeeni duugnaa
Doqonkaan xaraashana
Ha loo diro xabsaan idhi.
Halkaa diillin ii saar
Dabraceli ujeeddada
Daalaco wixii tagey
Dulmanaha u buradaa
Dacay geli cadaawaha
Dalkii baa hadlaayee
Ha dacwiyo markiisoo
Danihii ha sheegtee
Su’aalahaan is dabayaal
Ummaddii u daabaca!
Wuxuu yidhi dadweynoow
Sow ma ahi dalkiinii
Degelkaad ku dhalateen
Deegaankaad lahaydeen
Maxaa lay duminayaa?
Loo burburiyay daarihi?
Waxa lay dayacayoo
Lay dayrshay yaa garan?
Nacab inuu i soo dego
Miyaad doorbidaysaan?
Maydin deeqi waayoo
Cidhiidhi baad dareenteen?
Dalagga iyo beeraha
Miyaan iga dul bixi karin?
Ninka yaambo daabtoo
Dibjirooday waa kuma!
Webiyada durdurayiyo
Dooxooyinkaygaan
Dacar miyay dhadhamayaan?
Baddaa deeqa Eebbaa
Goormaad dayaysaan?
Macaadiinta dihin iyo
Daakhilkayga waxa yaal
Nimcadaan ku daahnahay
Yay dani kahaysaa!
Kuwa dibadda aadow
Maxaa layga didayaa?
Haddii aad i diiddeen
Yaa iga dun wacanood
Igu doorsanaysaan?
Deegaan miyaa qaxootigu?
Dal ajnabi ma guri baa?
Miyaa laygu kiin diray!
Aqoontiina dahabkaa
Dunjigeeda yayska leh?
Maad igu dadaashaan
Doqontiyo magaratada
Dayradood miyaan ahay?
Dhaxalkayga duuggaa
Yaa dheefsan doonoo
Hadhow loo dambariyaa?
Aawaye dadkaygii
Digta igu dhacaysiyo
Madfacaan i dooxiyo
Dhiigga daadanaayee
Dushaydii hadheeyiyo
Waxa daanno igu taal
Yaan u dabagalaayoo
Dacwaddayda yaa qori?
Tahriib doonayaashiyo
Doonyaha la raacee
Lagu daatay waayahan
Daliil weeye igu filan
Inaad iga rug dayateen
Dawladaha kaleetee
Derisnimada ii xiga
Way i daawadaanoo
Dulligaan i haystey
Dusha sare ka eegtaan!
Ninkii dumi lahaa geel
Uu sii didinayaa
Ilayn dooh ma celisee
Hooyadii nin dayrshoo
Daleel uga dhaqaaqana
Inuu habaryar daadihin
Diiwaan ma qorayee
Jiilaal dangiigsaday
Cawskiisa duugaagaa
La ma huro dabaadiye
Midka iga dallacayow
Adigiyo dadnimadaa!
Anigu daawadaan ahay
Xummaantayda doonaha
Duugaaya sharaftay
Dibindaabyo taliyaha
I duleedinaayiyo
Midka daacaddayda ah
Kala ogi dirkoodaba.
Dad Islaama baan nahay
Waayagaa ku doodee
Diintay sheeganaayaan
Ma dibnaha korkoodaa
Haddaan ficilku daakhilin
Oon lagu dabakhin camal
Aayad ruux dareershaa
Dux miyuu ka helayaa?
Dulmi qoom bannaystaa
Daal wuu ka haagiye (ka dhergiye)
Maxaa dirir ka xaasilay
Aakhirana danab iyo
Naar baa dambaysoo
Diiwaan la qoraybaa
Daabacan hortaadoo
Dafir la is xaqiro iyo
Doodi waa dhammaate
Qof kastaa wuxuu dilay
Wuxuu duudsiyoo dhacay
Wuxuu dabamaryeeyoo
Dulmanaha ka meersaday
Dakanadiyo godobaha
Deyn weeye laga rabo
Dooddiina ii xidhan.
HEEGAN AAN AHAANOO
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1970aadkii. Dhanka codka waxaa ku luuqeeya Xasan Diiriye, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Hiddaha iyo dhaqankiyo
Hawlaha dhulkaygaa
La ii saaray hibadee
Xil huwade had iyo jeer
Horusocod u baahane
Aniga iyo habeenkay
Hoodada ku kulane
Heegan aan ahaanoo
Horseedoo
Waa la ii han weynyoo
Hogaanshoo
La ma huro nin hawlkara
Sida geed hadhweyn baa
Lagu soo hirtaayee
Hedda iyo nasiibkaa
Is hareera yaalee
Labo hilin habboonaa
Rabboow igu hagaaji
Heegan aan ahaanoo
Horseedoo
Waa la ii han weynyoo
Hogaanshoo
Taladii hirgeliyoo
Hoodaami lay yidhi
Yey habaqle noqonine
Ina hibo ku qaatoo
Ma halmaami karayee
Hilibkiisi buu cunay
Nin hagraday dhulkiisii
Heegan aan ahaanoo
Horseedoo
Waa la ii han weynyoo
Hogaanshoo
HEESTA FARTA SOOMAALIGA
Waayahan dambe ee burburka iyo tabaalooyinka adduunka waxaa batay oo baylah iyo darxumo ku habsatay afkii iyo fartii Soomaalida. Iyada oo ay jiraan qofaf si kelikeli ah dadaal ballaadhan ugu jiraan, misana waxaa la tebayaa oo maqan kaalintii qaranka iyo wadajirka bulshada si la isaga kaashado oo loo daryeelo horumarinta afka iyo fartiisa.
In kasta oo farta qorani aafo weyn oo laxaad leh ka badbaadisey dadkeena, haddana waxaa dhab ah in badi la jejebiyo higgaadda iyo habsami u dhigidda afkeena hooyo. Inta badan waxaa dhacda in aan xarfaha labanlaabma, shaqalka dheer, iyo hakadkore layska dhayalsado oo la dhaafo. Taasina carrab la'aan bay dhadhantaa oo tii oo aan la dhaadin bay qalloocaa iskaga caadiyowday. Haddaba Abwaanka la yidhaahdo Cismaan Cabdinuur Xaashi isaga oo arrimahaas ka dhiidhiyaya ayuu heestan soo socota u soo gudbinayaa bulshada Soomaaliyeed isagoo yidhi:
Farteena ka daaya dheel dheelkoo
Dhammaystira shaqalka kii dheeroo
Xarfaha laba dhaca ha dhaawicinoo
Hamsaha dhaabadda ah ha dhayalsaninoo
Sidaad u dhahdaan ayuu u dhigmaa
Oo sidaad u dhigtaana wuu u dhehmaaye
Dhawaaqa san waa la qaataaye
Dhabiiltanka hooy ku dhiirrada eey
Dhiggiina qalaadba weydin dhistaan
Higgaaddiisa waad dhudhumisaan oo
Dhaliishana waad ka dhawrtaane
Ajnabigaba waad ku dholoshaane
Dhammaanba farteena dhoyga gashoo
U dhaama sidaad u dhumiseeneey
Sidaad u dhahdaan ayuu u dhigmaa
Oo sidaad u dhigtaana wuu u dhehmaaye
Dhawaaqa san waa la qaataaye
Dhabiiltankan hooy ku dhiirrada eey
Ciddii dhaaddaa dhadhaminaysoo
Dhaqsaba keenu wuu u dhaadhiciyoo
Murtaa lagu dhuday dhitiyo faraloo
Suugaanta dhankeeda dheegsada oo
Dhabtaad fahmaysaan dhamayska ahee
Farteena ka daaya dheel dheelkoo
Sidaad u dhahdaan ayuu u dhigmaa
Oo sidaad u dhigtaana wuu u dhehmaaye
Dhawaaqasan waa la qaataaye
Dhabiiltankan hooy ku dhiirada eey
CALANKA
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1960aadkii. Dhanka codka dad badan baa ku luuqeeya, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Qolo baa calankeedu waa caynoo
Innaga keennu waa cirkoo kale ee
Aan caadna lahayn ee caashaqayeey
Xidig yahay caddi waad noo ciidamisee
Carradaa keligaa adow curadee
Cadceeda sideeda caan noqo eey
Cishadad dhalataad calooshayadii
Sidii culaygii cidaad marisee
Allow ha ku celin cawoy dhaha.
WAADIGA DUGSIYADA
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1960aadkii. Dhanka codka dad badan baa ku luuqeeya oo waxaa curiyey Abwaan Xasan Sheekh Muumin Gorod.
Waxaan ahay waadiga dugsiyadaa
Waxaan ahay waanada macalinkaa
Waagii baryaba ubax laga waraabshoo
Waxaan ku welweleynaa
Wadankiina wax ubarta
Oo xambaraara waajibkiisa
Wahsan mayno
Waaban mayno
Warwareegi maynoo
Weec weecan maynoo
Guul wacan
Cadow ka waabto
Nolol wanaagsan iyo barwaaqo
Nabad lagu wadaago
Haku waaro wadankeenu
Wadankeenu waa
Wadnihii jidhkeena
Waraabinaayey dhiiggoo
Waan ku werdiyeynaa
Waxaan wacad ku qaadaynaa
Geyigiina wax ubarta
Oo ka jira waxyeelada
AFRIKAAY DAYA!
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1970aadkii. Dhanka codka dad badan baa ku luuqeeya, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Maan duuliwaayin
Mana dirirwaayin
Mana dadaaliwaayin
Afrikooy daya!
Diidnayo ogow
Dalkayaga ninkii doonaayayoow
Inuu duudsiyo rabow
Annagu diidnaye ogow
Ninkii dilay walaalkeen
Annana waa noo dan leeyahay
Dakhar baa gaadhidoonaa
Afrikooy daya!
Diidnayo ogow
Dalkayaga ninkii doonaayayoow
Inuu duudsiyo rabow
Annagu diidnaye ogow
Dadka waa u dhexaynaa
Ninna daandaansan mayno
Xumaatana doonimayno
Afrikooy daya!
Diidnayo ogow
Dalkayaga ninkii doonaayayoow
Inuu duudsiyo rabow
Annagu diidnaye ogow
Arrin kastoo dulqaadaba
In kastoo daawo la saaraa
Mar uun buu kugu dilaacaa
Afrikooy daya!
Diidnayo ogow
Dalkayaga ninkii doonaayayoow
Inuu duudsiyo rabow
Annagu diidnaye ogow
MACALIMKEEN ALLOW KAAL
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1960aadkii. Dhanka codka dad badan baa ku luuqeeya, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Waa madal hadhweyniyo
Ceel maaxanaayoo
Aan madhanayn weligii
Macalinkeen Allow kaal
Maskaxda iyo maankiyo
Waa kan muruqa laylyee
Macalinkeen Allow kaal
Dunidoo madowoo
Mugdi iyo cabsi lehoo
Oo mici ku dhiigliyo
Mas dilaa ay joogaan
Waa ka marinka nuurshee
Minan janno Allow gee
Midho Janno Allow sii
Macalinkeen Allow kaal
AQOON LA’AAN
Heestani waxa ay ka mid tahay kuwii la curiyey 1960aadkii. Dhanka codka dad badan baa ku luuqeeya, laakiin ma garanayo curiyihii heesta.
Aqoon la’aani waa iftiin la’aane
Waa aqal madow iyo ilays la’aane
Ogaada ogaada dugsiyada ogaada!
Oo aada oo aada walaalayaal aada!
Waa oomanaan iyo abaare,
Omos iyo oon biyo la’aane
Ogaada ogaada dugsiyada ogaada!
Oo aada oo aada walaalayaal aada!
Indhaha aan kala qaadnee,
Ifka aan ugu ilbaxsanaanee
Ogaada ogaada dugsiyada ogaada!
Oo aada oo aada walaalayaal aada!
Goortu waa hillaac ordayee
Aad u dheeho intaad yar tahoo
Eraygaad barataad akhridaa
Anfacaa anfacaa abidkaaye ogow
Ka adkow ka adkow!
Dugsigaaga ka adkow!
Dersigaaga ka adkow!
HEESTA DHAQANKA
Halkan waxa aan ku soo qaadanaynaa heestii ay qaadayeen Maxamed Jaamac Joof iyo Maryam Mursal. Maxamed Jaamac Joof waxa uu ka dhiidhiyayaa dhaqankii bulshada oo gabaabsi ah, laakiin Maryan Mursal waxa ay soo dhowaynaysaa nolosha cusub ee la hiigsanayo.
Maxamed Jaamac Joof waxa uu yidhi,
Beri hore waxaa jirey
Inan timaha diibtoo
Baarkana u tidicdoo
Boqorkiyo dhaclahiyo
Maro bayd ah xidhatee
Wax bedeley kuwii hore
Belo geesa dheeroo
Buur madaxa saartoo
Suuqa beretamaayee
Baabi’iyey dhaqankii
Sharcigii ka bayroo
Diintii burburiyee
Habloow maad is barqabataan
Maryan Mursal waxa ay tidhi,
Boqol sano horteediyo
Beri hore wixii jirey
Ee la iska baal maray
Budulkii dib ha u qaban
Laga soo baqoolee
Haddaan beretan iyo orod
Bisha iyo cadceediyo
Beesha loo horseedoo
Aanu beegsaneynaa
Horta baro tacliintiyo
Buugiyo dhigaalkoo
Badowyahoow dib ha u celin
Dadka soo baraarugey
Maxamed Jaamac Joof waxa uu yidhi,
Beri hore waxaa jirey
Inan aan bil iyo laba
Hadal kaaga bixinoo
Raggu baadi goobaan
Beri arag ku weydaa
Wax bedeley kuwii hore
Casarkii dar baxayoo
Kiish buuran qaatiyo
Budhcad beledka meertee
Baabi’iyey dhaqankii
Sharcigii ka bayroo
Diintii burburisee
Habloow maad is barqabataan
Maryan Mursal waxa ay tidhi,
Ilaahii bad iyo webi
Biyahooda daadshee
Meel kula ballamayee
Dhulka baaxadaliyo
Buuraha rakibay baa
Bini aadamgiisana
Ruuxba cayn u beere
Waad baadiyowdee
Cidi kulama bayrine
Horta baro tacliintiyo
Buugiyo dhigaalkoo
Badowyahoow dib ha u celin
Dadka soo baraarugey
Maxamed Jaamac Joof waxa uu yidhi,
Beri hore waxaa jirey
Inan baarax geeliyo
Faraskii baxdoowaba
Yarad looga bixiyaa
Bunduqana la raacshaa
Wax bedeley kuwii hore
Isu bogga bar maqanoo
Bahdii ay ka dhalatiyo
Baylihisay waanee
Baabi’iyey dhaqankii
Sharcigii ka bayroo
Diintii burburisee
Habloow maad is barqabataan
Maryan Mursal waxa ay tidhi,
Baarax geela iyo faras
Iyo boqon yaraha adhi
Hablihii lagu bedeli jirey
Diintaynu baraniyo
Ma banneyn kitaabkuye
Booli quutayaashii
Biicsan jirey haweenkiyo
Baxadsoorihii tagey
Maanta looma baahnee
Horta baro tacliintiyo
Buugiyo dhigaalkoo
Badowyahoow dib ha u celin
Dadka soo baraarugey
ARDAYDII DALKEYGAAY
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Ardayda ayey ku guubaabinaysaa dalnimo jacayl, isla markaana waxa ay u tilmaamaysaa barwaaqada dalkooda taal.
Ardaydii dalkeygaay
Ubadkii dalkeygoow
Ku ilwaadsanaayoow
Ma og tihiin waxbarashadu
Waa ilayski noloshee
Ma og tihiin aqoon baa
Isu keenta ummaddoo
Qaranimo aloostoo
Gobanimo adkaysoo
Nabad lagu ilaashaa
Ma og tihiin aqoon baa
Kheyraadka aasane
Arligeena jiifaa
Laga ooman yahay weli
Oodda lagaga rogayaa
Asalkaba ma maqasheen
Adduunyada korkeediyo
Xidigahaan u jeedniyo
Uurka hoose waxa jira
Cilmigaa iftiinshee
AFRIKAAY IS MAQAL
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Heestani waxa ay guubaabinaysaa dhammaan dadka Afrikaanka ah oo dhan in ay is maqlaan oo gumaysiga meel uga soo wada jeestaan.
Yaanismiidh ma muuqdeen
Roodhiishiya ma maageen
Haddaan midig la siinin
Boortiqiis ma madhiyeen
Mana uu malaysteen
Musabiik Angoola
Mindiyihii qarsoonaa
Gini lagu miraayey
Suud Afrika ma moogi
Hadal iyo murtina waa
Afrikaay is maqaloo
Midab gumaysi diida
Dadka oo midooboo
Beryihii masoobiyo
Nabad laga ma maarmoo
Maalintay xumaatee
Maskax aydin murantaan
Waranku waa macaan yahay
Madowgaaga kaan rabin
Muuqaaqa kii neceb
Tiisana ha meel marin
Hadal iyo murtina waa
Afrikaay is maqaloo
Midab gumaysi diida
Haddii aan maskaxi talin
Dhegtu maqal xumaha jira
Indhuhu maalin aragtida
Luguhu hawsha maamulin
Gacmuhuna wax kuu qaban
Cadow kaama maagtoo
Midabkuba sed weeyee
Magacuba dan weeyee
Murti dhaxalgal weeyee
Hadal iyo murtina waa
Afrikaay is maqaloo
Midab gumaysi diida
Madaxdii Afrikaay
Macnahii gumaysigu
Magacood ba’ wuxuu yahay
Wanka macasha ii qabo
Adigu gawrac ii mari
Dhiigana aan ka muudsado
Jidkii aad ku madhateen
Maya haddaad tidhaahdaan
Ma afkaa maroorsami
Hadal iyo murtina waa
Afrikaay is maqaloo
Midab gumaysi diida
GOBONIMADA WADAJIRA
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Heestani waxa ay guubaabinaysaa in dalka gobonnimadiisa la wada ilaaliyo kol haddaynu soo gaadhney halka aynu maanta joogno.
Sidii aar gantaal qaba
Waxaan gocasho reemaaba
Gadhka iyo waxaan labada low
Meel isugu geeyey
Gaajada jidhkaygii
Wuxuu golongol dhuubtaaba
Dhulka waxaan garaacoo
Dibnaha gawda ku hayaaba
Amaan galowga qayshiyo
Ugaadh garabka saaraaba
Gartayeey noloshayda
Galadaan sugayniyo
Waqtigu wayna soo galaye
Guushiyo barwaaqada
Gugaygaa igu simiyoo
Kama geeriyoonine
Aahee aahee
Waayaha is gura oo
Goortaan sugaynaa
La soo gaadhey maantee
Gaashaandhigoow
Idin garab gallee
Aan soo gaabshe hadalkee
Gabayada xusuusta leh
Waxaan uga gol leeyahay
Maahmaah bay gunteed tahay
Gaala wadhaf ma lagu deyey
Gardarada caddaanka ah
Waxaan gudub u dhawraaba
Gacmahayga waxaan laabo
Oo xadhig ku giijaaba
Garbahaan u baqo oo
Talada gees u qariyaaba
Guubaabada naftayda ah
Waxaan geesigeliyaaba
Amaan geeri iyo nolol badhoo
Libinta gaadhaaba
Gartayeey noloshayda
Galadaan sugayniyo
Waqtigu wayna soo galaye
Geyigeena dahabiyo
Macdan baa ka guuxdoo
Aan gaaxdiisa maalee
Aahee aahee
Guntadoo dhaqaaqoo
Galeydiina beeroo
Gees banneeya webiyada
Gaashaandhigoow
Idin garab galee
Gacmaha is qabsada oo
Garbahaysa saaroo
Isu wada gargaaroo
Qeyrkeen aan gaadhnee
Gobonimada wadajira
NIN KU SIRAY
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Heestan waxaa loogu goodiyayaa kuwa dalka laqdabaynaya ee dalnimo jacaylka laabtooda laga maydhay ee gumaysiga nacabka ah iyo shisheeyaha la shaqaysta. Sidoo kale waxa ay tilmaamaysaa sidii laga yeelilahaa gumaystaha iyo kuwa sandareeradiisa leefa.
Afrikaay sideenaba
Sac baan xoolo leenahay
La yidhaahdo Saxardiid
Summadiisu midab tahay
Afartan iyo sideed naas
Simani ay ku yaaliin
Caanuhu ay sunsumayaan
Maxaa siro la qaybsaday
Safaf la isu kala madhay
Siraad la isu wada shiday
Laysa sogordahaayaa
Layskuna sabaayaa
Salaan aan niyo ahayn
Gacmo laysa saaraa
Laysa soo dhoweeyaa
Runta laga siqaayaa
Beenta sacabka loo tumay
Adduunyada sir iyo caad
Ninba sida dantiisa ah
Dadka kala saqaafo ah
Seben la isu jiidaa
Dadku wada sanqanayaan
Sidiqabaxi dabotaal
Waxay tahay su’aashii
Kolba labo sokeeya ah
Saaxiib ahoo walaalo ah
La isu soo dirayaa
Haddii labo saf loo go’ ee
Sannadii dhammaatee
Soo qayshado la dagihii
Soori waanu ka xunahay
Siliciyo dhibtiinaba
Siintii way dhammaatee
Sawaariikhda naga gada
Sahal loo yidhaahdaa
Waa sidaa ujeedadu
Afrikaay sideenaba
Sac baan xoolo leenahay
La yidhaahdo Saxardiid
Summadiisu midab tahay
Afartan iyo sideed naas
Simani ay ku yaaliin
Caanuhu ay sunsumayaan
Markii uu salaadiyo
Saqda dhexe dad toosiyo
Candho saabkii waayuu
Isticmaar salaaxuu
Sibraarada ka dhaansaday
Jeer aad saafi noqotaan
Faro siman ahaataan
Inaad Seermaweydiyo
Gursamo ka baaqdaan
Sacabka ha u garaacina
Sidan waa naqaanaa
Sidana waanu garanaa
Hadday gacantu saan
Sir bay cidhib ku leedahay
Sinaantu waa dhab
Saadaashu waa run
Xornimadu waa sed
Haddaad sabirki aragteen
Waxba inaanu soo sidin
Sanadkuna ogaatiin
Qarniguna sargooyada
Labaatan uu ku sugan yahay
Taariikhdana la socotaan
Maydin seefta maashaan
Illaa aad samaysaan
Saldhiga aad tidhaahdaan
Sedkayagii madoobaa
Sugimayno nolol wacan
Ninku sugay gar kuu dhigay
Ninku siiyey kuu faan
Nin sarbeebay kaa qari
Ninku siray wax kuu sheeg
Afrikaay ha seexan
HOOYADA
Heesta waxaa curiyey Maxamed Ibraahim Hadraawi. Waa hees ka sheekaynaysa qiimaha hooyadu leedahay iyo in jiritaankeedu asal u yahay nolosha aadamaha.
Hooyooy la’aantaa
Adduunyadu hubaashii
Habeen kama baxdeenoo
Iftiin lama heleenoo
Dadku uma hayaameen
Dayax heego joogoo
Sida haad ma fuuleen
Hubka laguma tuureen
Hawo laguma gaadheen
Cirka hirar ka muuqdoo
Ruuxaad hagaysiyo
Usha midaad u haysaa
Hilin toosan weligii
Ka habaabimaayee
Hooyooy addoomuhu
Halkay maanta joogaan
Adigow horseedee
Intaad hanad xambaartee
Haaneedka siisee
Horaadada jaqsiisee
Habtay baan xisaab iyo
Tiro lagu heleynoo
Marka aad nin hiilloo
Laga baqo hashiisiyo
Halyey diran dhashaabaa
Hooyo lagu xasuustaa!
Marka aad nin hoo loo
Marti hagarta geliyoo
Gurigiisa habaqluhu
Isku soo haleeyoo
Hayntiisii quudhoo
Hor Ilaahey geystiyo
Lama hure dhashaa baa
Hooyo lagu xasuustaa
Marka aad nin himilada
Hilinkooda mariyoo
Hir markii la gaadhaba
Ku labaad hilaadshoo
Haga maatadiisoo
La hiigsade dhashaa baa
Hooyo lagu xasuustaa
Marka aad nin hoogiyo
Ka hortaga dagaalkoo
Dabka hura bakhtiiyoo
Garta hubin yaqaanoo
Xaqa hoos u eegoo
Halistiyo colaadaha
Ku hagoogta dhiigoo
Dadka kala hagaajoo
Kala hage dhashaa baa
Hooyo lagu xasuustaa
Markaad hoobal caaniyo
Sacabka iyo heelada
Labada hagaajoo
Hindisaha farshaxanoo
Hab dhaca iyo luuqdaba
Rabbi hibo u siiyoo
Hawraarta maansada
Heensayn yaqaanoo
Hal abuur dhashaabaa
Hooyo lagu xasuustaa
Dumar iyo haween baa
Nolol lagu haweystaa
Kuwa lagu hamiyayee
Sida hawd caleen weyn
Rag u wada hamuumee
Ishu halacsanaysaa
Hablahaaga weeyee
Marka guur la haybshee
Gabadh heego dheeroo
Hoobaan la moodoo
Karti iyo hub qaad loo
Quruxdana ka hodanoo
Hidde lagu aroostaa
Hooyo lagu xasuustaa
Hooyooy la’aantaa
Higgaad lama barteenoo
Hooyooy la’aantaa
Hadal lama kareenoo
Ruuxaanad habinoo
Kolba aanad hees iyo
Hoobeey ku sabinoo
Hawshaada waayaa
Hanaqaadi maayee
Hooyooy taftaadaa
Dugsi laga helaayoo
Hooyooy dhabtaadaa
Hurdo lagu gam’aayoo
Hooyooy dushaadaa
Nabad lagu hubaayoo
Waxa lagu hal maalaa
Hooyo ababintaadee
Hayin lagu badhaadhaay
Hogol lagu qaboobaay
Gogol lama huraaneey
Dugsi lagu hirtaayeey
Hidda lagu arooraay
Intaad hooyo nooshahay
Hambalyiyo salaam baan
Hanti kaaga dhigayaa
Hamrashiyo xaq dhawr baan
Dusha kaa huwinayaa
Hooyo dhimashadaaduna
Hoogayga weeyee
Weligeey hoggaagaan
Ku dul heesayaayoo
Hiyiga iyo laabtaan
Kugu haynayaayoo
Hengel baan u xidhayaa
Inta haadka duushiyo
Idil habardugaagee
Ifka hibo ku nooloow
Aakhiro halkii roon!
Hooyoo aakhiro halkii roon!
Hooyoo aakhiro halkii roon!
Hooyoo aakhiro halkii roon!
ALLAA WEYN!
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Heestan waxa ay dadweynaha iyo dawladaba ku guubaabinaysaa muhiimadda ay leedahay ku tiirsanaanta Allaah.
Allaah baa weyn!
Ninkii aaminaa awood leh
Ummad weliba aayaheeda
Inay garato iyadaa leh
Inaan la shahiido adoonsiga
Qoomiyadayda adkeeyo
Xornimada ilays u ahaado
Igu waajib weeyee anaa leh anaa leh!
Inaan naftayda u hibeeyo
Noloshayda geeri ku iibsho
Oo aan dartiis iilka ugu hoydo
Arligayga iyo ciiddaa xaq iigu leh
Ajal madhatay lama oolin karo, waan og nahay!
Kol hadduu is yidhi u dhimo
Dhul ninkiisii baa iska leh
Allaa weyn!
Ninkii aaminaa awood leh
Ummad weliba aayaheeda
Inay garato iyadaa leh
Inaanba ilaawo adduunyada
Aakhiro aado ka doorto
Ogoloow gumaysiga aan diido
Igu waajib weeyee anaa leh anaa leh!
Inaan sirtiisa u adkeeyo
Wax u darrana ka ilaasho
Aslanba u jihaad niyada aan geshoo
Arligayga iyo ciiddaa xaq igu leh
Ajal madhatay lama oolin karo, waan og nahay!
Kol hadduu is yidhi u dhimo
Dhul ninkiisii baa iska leh
WAA GAR ALLAAH
Waa hees wadani ah oo la tiriyey xilligii Dawladdii Maxamed Siyaad Barre. Heestan waxaa loogu goodiyayaa kuwa dalka laqdabaynaya ee dalnimo jacaylka laabtooda laga maydhay ee gumaysiga nacabka ah iyo shisheeyaha la shaqaysta.
Ninka guba dalkeenee
La tashada gumaystoow
Kugu garanay taladaad
La gurguuranaysee
Cagta gogosha soo dhiga
Inta kuu gargaartiyo
Gogashaada la ma cuno
Ciidaada la ma gado
Xaqaad gacanta haysaa
Ilaah kugu gargaaraa
Gurmad ma leh Qiyaamuhu
Goorba goortii ka dambaysa buu
Kula sii go’daa
Gaashaan dhigeeniyo
dadweynoow gorfeeyoo
Guuldarada raggii dhigay
Maxaan kaga gam’aynaa
Gumuc culus in lagu dilo
Gaalshire in lagu rido
Midkee baad u garateen
Waa gar waa gar waa gar Ilaah
Nin waliba wuxuu geystey
Baa laga gudaayaa.
Ninka guda habeenkee
Gobanimada iibshow
Gardaradu ma socotoo
Xadhkahaad guntaysaa
Ku guulaysan mayside
Garabkaaga la ma dhibo
Godka loo ma qariyoo
Adaa geli hortiisee
Xaqaad gacanta haysaa
Ilaah kugu gargaaraa
Gurmad ma leh Qiyaamuhu
Goorba goortii ka dambaysa buu
Kula sii go’daa
Gaashaan dhigeeniyo
dadweynoow gorfeeyoo
Guuldarada raggii dhigay
Maxaan kaga gam’aynaa
Gumuc culus in lagu dilo
Gaalshire in lagu rido
Midkee baad u garateen
Waa gar waa gar waa gar Ilaah
Nin waliba wuxuu geystey
Baa laga gudaayaa.
DHIGI MAAYO TUUTAHA
Heestan waxaa la yidhaahdaa, ‘‘Dhigi Maayo Tuutaha.’’ Heestan waxaa la curiyey xilligii dagaalkii 1977dii. Heesta waxaa curiyey askartii dagaalka ku jirey.
Dharaartii Cadceeddaa
Labadaydan dhaayood
Ku dhugo nacabka mooyee
hadhka u ma dhowaadee
Dhalaalada habeenkii
Dhuumaalaysi boodoo
Wax dhegayso mooyee
Dhacadiid ma seexdee
Dhigimaayo tuutaha
Dhadhaabihii gumeysiga
Anigoon dhana u dhigin
Dharaartii Cadceeddaa
Labadaydan dhaayood
Ku dhugo nacabka mooyee
hadhka u ma dhowaadee
Dhalaalada habeenkii
Dhuumaalaysi boodoo
Wax dhegayso mooyee
Dhaxan iima qabatee
Dhigimaayo tuutaha
Dhadhaabihii gumeysiga
Anigoon dhana u dhigin
Calanyow haddaan dhiman
Haddaan dhiman
Haddaan dhiman
Wedku iga ma dheeree
Inta uu dhinacaygu
Dhulka uu ka sareeyo
Lagu soo dhicimaayee
Dhudhunkeena ku dhaado
Xoogga dhiiran eegoo
Shacabka dhaarsan ilaasho.
Dhigimaayo tuutaha
Dhadhaabihii gumeysiga
Anigoon dhana u dhigin.
